نكند بر ايشان در اوّل و در وقت اعادت ايشان را رها نكند . * ( لَوَّاحَةٌ ) * ، سوزنده باشد پوست آدمى را ، و « البشر » جمع بشرة و هى الجلد الفوقانى ، و قال الشاعر : تقول بنتي لا حنى السمايم ( 1 ) و قال رؤبة : لوح منه بعد بدن و شنق تلويحك الضامر يطوى للسبق مجاهد گفت : سياه كند ايشان را تا از شب تاريك سياهتر شوند . حسن و ابن كيسان گفتند : * ( لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ ) * ، أى تلوح للنّاس أى تظهر ، پيدا شود آدمى را تا آنچه به خبر مىشنيدند به عيان ببينند ، و مثله قوله : وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِلْغاوِينَ ( 2 ) و قوله : * ( لَوَّاحَةٌ ) * ، مرفوع است بر خبر ابتداء محذوف ، أى هى لوّاحة للبشر . * ( عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَرَ ) * ، بر او موكّل باشند نوزده زبانيه از فريشتگان ، و ممتنع نباشد كه نوزده فريشته مسلَّط باشند بر عذاب اهل دوزخ ، چه قبض ارواح همهء عالم مفوّض است به يك فريشته و او قوى است بر آن . و در خبر آمده است كه رسول [ 12 - ر ] - عليه السلام - گفت : چشمهاى ايشان چون برق باشد و دهنهاى ايشان چون حصارها باشد ، يكى را از ايشان قوّت جنّ و انس باشد ( 3 ) يكى از ايشان امّتى را بر گردن گيرد و در دوزخ اندازد و كوهى بر گيرد و به سر ايشان فرو گذارد ( 4 ) . عمرو بن دينار گفت : يكى از ايشان به يك دفعه به عدد ربيعه و مضر خلقان را در دوزخ ريزد . عبد اللَّه عبّاس و قتاده و ضحّاك گفتند : چون اين آيت آمد ، ابو جهل قريش را گفت : نمىشنوى كه محمّد چه مىگويد ! مىگويد كه :

--> ( 1 ) . اصل بيت در تفسير قرطبى ( 19 / 78 ) چنين است : و تعجب هند ان رأتنى شاحبا تقول لشيء لوّحته السمائم ( 2 ) . سورهء شعرا ( 26 ) آيهء 91 . ( 3 ) . كا ، آد ، گا و . ( 4 ) . كا : فرو اندازد ، دا : بر سر ايشان نهد .